Başarılı Bir Ebeveynlik İçin Gerekli İpuçları

Amacımız, aile yaşantınızı daha iyi kontrol edebilmeniz, çocuklarınızı yetiştirmekten daha çok zevk almanız için gerekli yeni becerileri kazanmanızı sağlamaktır.

DENGELİ AİLENİN 4 TEMEL KURALI


-Ebeveynler – Yetkilidirler!

-Ebeveynler – Düşünürler!

-Söylediğinizi gerçekten uygulayın!

-Becerilerinizi kullanın!

• Yetkiyi elinizde tutun!

Ebeveynlerin bilinçli veya bilinçsiz bir şekilde çocukları tarafından yönetildiklerine oldukça sık tanık oluyoruz. Ebeveynlerin çoğu, çocuklarının olumlu davranışlar sergilemesini ister ve beklerken genellikle bu beklentilerinin yerine getirilmesini sağlayamazlar. Hatta, diğer ebeveynlerin içinde bulunduğu durumu daha iyi analiz edebildikleri halde, kendilerine neler olduğunun tam olarak farkına varamazlar. Bu durumun daha iyi anlaşılabilmesi için, sizlere, parktaki bir gezinti sırasında edindiğim izlenimimi aktaracağım:

Bir anne, 4 ve 6 yaşındaki oğullarını salıncaklarda sallıyordu.

Anne: Oooo! Çok geç oluyor. Gitsek iyi olacak.

1.Çocuk: Daha değil! Ben kalmak istiyorum.

2.Çocuk: Ben de.

Anne: Ama benim eve gidip, yemek hazırlamam gerekiyor.

1.Çocuk: Daha değil, anne.

Anne: Tamam 5 dakika daha. (sallamaya devam ediyor).

Anne: Tamam çocuklar, gitme zamanı.

2.Çocuk: 10 kere daha salla.

Anne: 5 tane daha.

1. ve 2. çocuk: 10 tane daha – Lütfen!

Anne: 1-2-3-4-5-6-7-8-9-10. haydi gidelim.

1.Çocuk : 1 dakika daha.

Anne: Şimdi.(çocuklar sallanmaya devam eder.)

Anne: (Bağırarak) Şimdi dedi. O salıncaklardan inin. Gidiyoruz. Niye beni hiç dinlemiyorsunuz?

Muhtemelen, bu örnekte yer alan annenin içinde bulunduğu durumu ebeveynler olarak çoğumuz yaşamışızdır. Bu tarz bir durumla karşılaşan ebeveynlerin bir kısmı çocuklarını eve gitme vakti ile ilgili olarak tek bir seferde ikna edebilirken çok büyük bir kısım ebeveyn ise örnekte olduğu gibi çocukları ile sonu gelmez pazarlıklar yapmak durumunda kalır. Evet, hiçbirimiz mükemmel değiliz ve hiçbir zaman da olamayız. Ama çocuklarımızla ilgili günlük olayları nasıl kontrol edebiliriz?

Tutumlarınızı kontrol edin!

Benimle birlikte 3 kere yüksek sesle : “Ben ebeveynim. Yetkili benim” diye tekrar edin.

Buna inanıyor musunuz? Yoksa hala kararlarınızı sorguluyor, hatalarınızdan dolayı üzüntü mü duyuyorsunuz? Durumu iyileştirmek için atılması gereken ilk adım, tutumunuzu değiştirmektir. Elbette hata yapacaksınız. Herkes hata yapabilir. Sağlam bir ebeveynlik yöntemi, birkaç hatayı rahatlıkla telafi edecektir. Asıl problem hataların tekrarlanmasıdır. En yaygın hata da, çocuğun kontrolü elinde tutmasına izin vermektir.

Bir bayan kocasına dert yanıyordu, “ Ali beni çok kızdırıyor! Sokakta kalma izninin saat 10:00’ a kadar olduğunu biliyor, ama her gece geç geliyor. Hep bir mazereti var. Bunu sanki, bana ne isterse yapabileceğini göstermek için yapıyor.”

Bu örnekte ebeveyn, durumu kendisinin yerine çocuğunun kontrol etmesine izin vermektedir. Bu, genellikle çocuğuyla ilişkisinde lider olma kararını alamayan, çok sevecen ebeveynlerde görülmektedir.

Şu anda, yetkilinin siz olduğunuza karar verin. Bu sizin sadece hakkınız değil, aynı zamanda da sorumluluğunuz. Çocuğunuzun, onu etkili bir şekilde yönetmenize ihtiyacı var. Onlar, yetişkin olana kadar sizin rehberliğinizi bekliyorlar.

Çocuklarınızın size itaat etmelerini bekleyin. Suçluluk duymak ve bahaneler bulmak yok.

Söylediğinizi gerçekten uygulayın!

Ebeveynlerin genellikle çocuklarına aynı şeyi üç veya dört kez tekrarladıklarına tanık oluyorum. Çocuk, bunca uyarıya rağmen söyleneni hala yapmadıysa da, ebeveynler bağırmaya başlıyorlar. Ebeveynlerin, çocuklarına bu tarz bir uyarı yaptıklarında, bu uyarının çocuklar tarafından ilk seferde dikkate alınmamasının nedenini merak etmekteyim. İşte bu konuda size yardımcı olacak bir plan.

1.Adım: Düşünün =>Konuşmadan önce düşünün. Mutlaka sonradan takip edeceğiniz bir şeyi söyleyin.

2.Adım: Uyarın=> Bir kez uyarı verin.

3.Adım: Durumu takip edin ve fiziksel bir yardımla, çocuğunuzun yapmasını istediğiniz hareketi yapmasını sağlayın.

Anne ile kızın hikayesi.

1.Adım ( Düşünme ): Birazdan gitmemiz gerekiyor. Ayşe’nin 5 dakika daha oynamasına izin verebilirim.

- Ayşe 5 dakika sonra gidiyoruz.

2.Adım : (Uyarın 5 dakika sonra)

Ayşe, lütfen ayakkabılarını giy, gidiyoruz.

3. Adım : (Harekete geçin)

(1 dakika sonra ) anne ayakkabıları eline alıp, Ayşe'nin de elinden tutup yalınayak arabaya götürüyor.

Sözü 10 kere tekrardan sonra dinlenen ebeveyn olmaktan, 1 kerede dinlenen ebeveyn olmaya birdenbire dönüştüğünüzde çocuğunuzun direnci ile karşılaşma olasılığınız çok yüksektir. Sizin değiştiğinize inanmayacak ve sizi deneyecektir. Her defasında, ciddi olarak takip edildiğini görürse bir şeylerin değiştiğini anlayacaktır.

Kaçınılması Gereken Hatalar

Teslim olmak

Belirsiz beklentiler

Olumsuz davranışlara göz yummak

Tutarsızlık

En iyi diye tabir edebileceğimiz anne-babalar bile hata yapabilir. Ama, bu hataların sürekli yapılması, çocuklarımızın tutarlı bir sonuca ulaşmasını engelleyecektir. Sizlerde ebeveynlik yöntemlerinizi düşünün ve bunları değiştirmeye çalışalım.

• Teslim olmak

Çocuklar anne ve babalarını ikna edebileceklerini çok çabuk öğrenirler ve bunu çok iyi kullanabilirler. Anne ve baba olarak, evet ya da hayır demeden önce iyi düşünmeniz gerekir.

Bu durumun daha iyi anlaşılabilmesi için, sizlere, bir annenin bana anlattığı bir olayı aktaracağım:

Aslında bu durum hepimizin yaşamımızda karşılaştığı bir durumdur. Bir anne tam evden çıkacağı sırada 2 ve 4 yaşlarındaki çocukları onunla gelmek istediler. Anne “ hayır, şimdi olmaz” dedi.”Lütfen!” dedi çocuklar. Anne “hayır” dedi. O anda en katı yürekli bir annenin bile dayanamayacağı bir şey yaptılar. İki çocukta annenin eteklerine yapışıp, ağlamaya başladı. Çocuklardan biri anneye, “anneciğim, seni çok seviyorum. Lütfen, beni de götür. Bana ne söylersen onu yaparım.” Dedi. Diğer çocuk “ben de, çok iyi bir çocuk olacağım.” Diye ağlıyordu.

Annenin aslında acele bir işi olmadığını ve çocukları da götürebilecek bir durumda olduğunu ifade etmişti. Fakat, anne iki kere “ hayır” demişti. Anne şimdi düşüncesini değiştirirse, çocuklar anneden bir şey yapmasını istedikleri zaman ağlayıp yalvararak yaptıracaklarını gerektiğini öğretmiş olacaktı. Bu durumda anne ağlayarak bırakıp gitti ve kısa bir süre işlerinin hepsini bitirmeden eve geri geldi. İçeri girdi ve “ben geldim yapacak birkaç işim daha var. Benimle gelmek ister misiniz? dedi.

Eğer hayır dediyseniz, buna sadık kalın.

Belirsiz Beklentiler

Çocuklar ve ebeveynler aynı sözcüklere oldukça farklı anlamlar yükleyebilirler. Örneğin, çocuğunuza “odanı temizle” dediğiniz zaman, siz “ oyuncaklarını kaldır, elbiselerini topla, yatağını düzelt, çöpleri at ve süpürgeyle temizle” demek istersiniz. Çocuğunuz ise “odanı temizle” sözcüklerinden “her şeyi dolabın içine ya da yatağının altına tık” anlamını çıkarır. Tabi ki bazen, çocuğunuz sizin ne anlatmak istediğinizi çok iyi anlamasına rağmen, anlamamış gibi davranabilir. Durum ne olursa olsun, açık ifadeler kullanmak çocuğunuzun sizin beklentilerinizi daha iyi anlamasına yardımcı olacaktır. Çocuğunuz, söylediklerinizi belki yapacak, belki de yapmayacaktır, ama çocuğunuzun sizin istediğinizi anladığını bilirseniz disiplin yönteminizi ona göre belirleyebilirsiniz.

Belirsiz beklenti: Doğru dur. Belirli beklenti: Sandalyende sessizce otur.

Belirsiz beklenti: Ayşe! Belirli beklenti: Ayşe lütfen mutfağa gelir misin?

Ebeveynler olarak belirli ifadeler kullanmak, yanlış anlamaları ve durumu kontrol altında tutmanızı sağlayacaktır.

Olumsuz Davranışlara Göz Yummak

Birçok ebeveyn çocuklarının, herkesin içindeyken veya arkadaşlarıyla birlikteyken iyi davranışlarda bulunmaları konusunda çok ısrarcı davranır. Fakat çoğu çocuklarının evdeki kötü davranışlarının üzerinde pek durmaz. Ev ortamında yapılan konuşmalara daha çok dikkat etmelisiniz. Çocuğunuzdan olumlu davranışlar bekliyorsanız, ona iyi bir model oluşturmalısınız.

Örneğin: Evde yemek yerken çatal bıçak yerine ellerini kullanmasına izin verirsek, dışarıda yemek yerken de aynı davranışı görebiliriz. Birçok ebeveynin ve çocuğun bir yabancıya gösterdikleri nezaketi birbirlerine göstermediklerine tanık oldum.

Çocuğunuzun olumsuz davranışı: Su istiyorum. Tuzu ver. Ha

Çocuğunuzun olumlu davranışı: Bir bardak su verebilir misin? Tuzu uzatır mısın? Efendim

Ebeveynin olumsuz davranışı: Bana çekici getir. Ona dokunma!

Ebeveynin olumlu davranışı: Bana çekici getirir misin? Lütfen ellerini ona sürme!

Çocuğunuzun evde ve dış dünyada olumlu davranışlar göstermesini istiyorsanız, ona güzel konuşmasını hatırlatmalı ya da kendiniz model oluşturmalısınız.

Tutarsız Olmak

Bazen hayırınızı evete dönüştürebilirsiniz. Ancak en büyük problem, tutarsızlığın istisna değil bir kural haline gelmesidir. Ebeveynler tutarsız oldukları sürece, çocuklar devamlı olarak onları test edeceklerdir.

Ebeveynlerin, iyi düşünülmüş kuralları, devamlı tekrarlanan günlük davranışları ve belli becerilerin kullanılması, ebeveynin çocuğu ile olan iletişiminde tutarlı olmasını sağlar.